Llwyn Celyn Restoration (Cymraeg)

Monmouthshire

Rhagair

 If you wish to view these pages in English, please click here

Adeilad rhestredig Gradd 1 yw Llwyn Celyn, a ystyrir gan Cadw yn un o’r tai neuadd godidocaf sydd wedi goroesi o’r oesoedd canol yng Nghymru. Bu unwaith yn rhan o ystad Priordy Llanddewi Nant Hodni yn y Mynydd Du, ym Mharc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog. Bu pobl yn byw yn y tŷ’n ddi-dor ers iddo gael ei adeiladu ym 1420, nes i’r preswylwyr diweddaraf symud allan yn 2014.

Yn ddiweddar mae’r adeiladau wedi mynd yn fwyfwy â’u pen iddynt. Er i Cadw godi sgaffaldwaith argyfwng ar ddechrau’r 1990au, dechreuasant ddioddef effeithiau glaw a dŵr ffo o’r llethr gerllaw. Yn 2007, daeth Cadw at y Landmark Trust i ofyn am gymorth. 

Paratodd Landmark gynlluniau i adfer y prif adeilad, gan gynnwys lle ar gyfer gweithgareddau addysgol ac arddangosfeydd cyhoeddus a chymunedol yn yr ysgubor ddyrnu. 

Prosiect cymhleth a heriol yw hwn, a bydd angen cefnogaeth cyrff lleol, trigolion yr ardal a sefydliadau partnerol i’w wireddu. Mae Landmark wedi codi £4.2 miliwn, gan gynnwys grant o 2.525m oddi wrth Gronfa Treftadaeth y Loteri i adfer y safle a chyflawni’r rhaglenni cysylltiedig.

Gwneud defnydd buddiol newydd o Llwyn Celyn

Mae llety Landmark rhagorol newydd, â gwelyau ynddo i hyd at wyth o bobl, yn cael ei greu yn y prif dŷ, fel y gall pobl fwynhau profiad o Lwyn Celyn ar wyliau a seibiannau byr. Mae’r ysguboriau hanesyddol o’i gwmpas yn cael eu haddasu i ddibenion addysgol a chymunedol. Fe ddaw’r safle’n lle hardd, llawn bywyd lle bydd pobl yn ymgysylltu o’r newydd â’u gorffennol, â’u hamgylchyfyd ac â’i gilydd.

Mae’r trawslun dwyrain-gorllewin yma’n dangos sut caiff Llwyn Celyn ei gyflunio fel llety Landmark. Fe fydd pedwaredd ystafell wely, a chegin yn yr estyniadau y tu ôl i’r prif dŷ.


Cefnogwyr Llwyn Celyn

Rydym yn hynod ddiolchgar i bawb sydd wedi cefnogi Llwyn Celyn yn barod, gan gynnwys:

Gwarcheidwaid:
Sir Hugo and Lady Brunner, Dr and Mrs J Bull, The Hon Elizabeth Cayzer, Mr R Eaton, Mrs F Fairbairn, Dr and Mrs J Gibbs, Mr C P Giles, Ms J Graham, Dr C Guettler, Miss J Hodgkinson, Mr and Mrs S Jordan, Professor R Mayou, Mr M Power, Mr G Ruthen and Mrs S Andrew, Mr B Sealey CBE

Noddwyr ac unigolion hael eraill:
Mr R Burns, Mrs M Haddow, Mr D Giles, Mr and Mrs M Gwinnell, Mr and Mrs C Hutt, Mr and Mrs G Kingston, Dr C Mitchell, Mr A Murray-Jones, Mr C Nugent, Mrs P Parker, Mr D Purcell, Mrs H Quarmby, Mr and Mrs D Quartermaine, Mr T Reid and Ms L Ambrose, Mrs P Spens, Mr Oliver Thomas, In Memory of Andrew Murray 

Ymddiriedolaethau Elusennol a Grantiau Statudol:
The Architectural Heritage Fund, Aurelius Charitable Trust, The Viscountess Boyd Charitable Trust, Brecon Beacons National Park Authority, Brecon Beacons Trust, Cadw, Country Houses Foundation, The Gunter Charitable Trust, Heritage Lottery Fund, John R Murray Charitable Trust, Scouloudi Foundation, ShareGift

Heritage Lottery Fundy Logo 

National Heritage Memorial Fund logo

                                      
                                      CADW logo

Rydym yn ddiolchgar hefyd i’r Gwarcheidwaid, Noddwyr a chefnogwyr hael eraill hynny sydd wedi dewis peidio cyhoeddi eu henwau ac i bawb arall a gefnogodd yr apêl.

Hanes

 If you wish to view these pages in English, please click here


Mae Llwyn Celyn yn sefyll yma ers mwy na phum can mlynedd

Adeilad canoloesol rhestredig Gradd 1 yw Llwyn Celyn. Fe’i hadeiladwyd ym 1420, a bu unwaith yn rhan o ystad Priordy Llanddewi Nant Hodni yn y Mynydd Du. Ar yr adeg honno, roedd Cymru’n dod dros effeithiau gwrthryfel aflwyddiannus Owain Glyndŵr yn erbyn y Saeson.

Adeiladwyd Llwyn Celyn ar ffurf neuadd ag iddi dair cilfach neu fae; golygai hyn ei fod yn fwy na’r rhan fwyaf o dai’r cyfnod. Ni wyddom hyd heddiw pwy feddai ar ddigon o adnoddau i godi preswylfa mor ysblennydd ar adeg mor gythryblus – rhyw brior efallai, neu stiward, neu fab iau i ryw uchelwr.

Esiampl brin sydd wedi goroesi

Fel y dengys y llun rhandoredig, roedd y neuadd yn agored yn wreiddiol fel y gellid gweld strwythur braf y to a’i ategion gwynt. Yn yr 17eg ganrif, ychwanegwyd llawr uwch at y neuadd, ynghyd â grisiau a simdde. Prin y mae’r tŷ wedi newid ers hynny, ac mae wedi goroesi fel esiampl glasurol o ddatblygiad cynnar pensaernïaeth breswyl.

Dros y canrifoedd cododd Llwyn Celyn yr holl dai allan a oedd eisiau i’w gadw’n hunangynhaliol. Mae yno ysgubor ddyrnu, tŷ i’r anifeiliaid, melin seidr ac odynau sychu brag a gwenith. Dirywiodd statws Llwyn Celyn yn raddol yn ystod y canrifoedd ar ôl iddo gael ei adeiladu, ac i bob pwrpas daeth y gwaith moderneiddio i ben. Ei gyflwr digyfnewid sy’n gwneud Llwyn Celyn mor arbennig heddiw.

Dweud yr hanes

Rydym wedi rhoi samplau o bren o dŷ Llwyn Celyn yn ddiweddar i The Uk Oak Project; rhaglen ymchwil dra arloesol yw hon, sy’n defnyddio ‘arwyddnod’ cemegol yr isotopau ocsigen mewn cylchoedd coed fel modd o ddyddio adeiladau. Darllenwch am y canfyddion diweddaraf yma.

Saif Llwyn Celyn ar ochr bryn wrth aber Cwm Llanddewi Nant Hodni – dyma le sydd wedi denu beirdd, artistiaid a rhamantwyr ers canrifoedd, a bu’n dyst i’r brwydrau rhwng y Cymry a’r goresgynwyr Seisnig. Fe fydd ein prosiect nid yn unig yn achub y safle, ond hefyd yn dweud ei hanes – hanes y bobl a fu’n byw ynddo trwy adegau o dryblith gwleidyddol a newidiadau amaethyddol. Mae’r archeolegydd tirwedd David Austin wedi ymchwilio i hanes y dirwedd yng nghyffiniau agos Llwyn Celyn. Gellir darllen ei adroddiad llawn yma. Mae Grŵp Hanes Cwm Llanddewi a’r Cylch wrthi’n casglu ac yn cofnodi lluniau, erthyglau a ffynonellau. Fe osodir y rhain ar ei wefan.

Treftadaeth wrth ei Gwaith

 If you wish to view these pages in English, please click here

Diolch i ddwylo medrus crefftwyr deheuig, fe atgyweirir Llwyn Celyn yn sensitif

Mae cynlluniau Landmark yn golygu atgyweirio’r ffermdy a’r ysguboriau ategol hardd yn gyfangwbl. Dechreuwyd ar y gwaith adfer ym mis Ebrill 2016. Mae atgyweiriadau helaeth ac addasiadau sensitif yn cael eu cyflawni gan grefftwyr arbenigol sy’n gweithio i’r contractwyr lleol IJ Preece. Mae’r prosiect yn darparu hyfforddiant ar gyfer prentisiaid a gwirfoddolwyr mewn sgiliau adeiladu tradodiadol.


Deall yr adeilad

Bydd rhaglen helaeth o waith ymchwil gan dîm o arbenigwyr yn parhau trwy gydol y prosiect gyda golwg ar ddeall rhagor am hanes a datblygiad yr adeilad. Mae hyn yn cynnwys archeoleg, dadansoddiad adeileddol ac ymchwil ddogfennol. Ymhlith y tai allan, rydym wedi adnabod tŷ seidr, odyn sychu grawn ac odyn brag fach.

Gwneud i’r prosiect fyw

Trwy gydol dwy flynedd y prosiect hwn fe fyddwn ni’n darlunio gwaith y gwahanol grefftwyr arbenigol ac yn cynnal diwrnodau agored a diwrnodau astudio. Bydd tudalen y Newyddion Diweddaraf yn cynnig dolenni lle gellwch chi gysylltu â blogiau ac adroddiadau o’r safle.

Fe fyddwn ni’n gwneud cyfres o fideos byr yn ogystal. Mae ein fideo cyntaf ‘Llwyn Celyn – Athroniaeth Atgyweirio’ yn dangos sut aethom ati fel tîm i greu datganiad neu amcan trosfwaol, y gallwn ni ei ddefnyddio fel cyfarwyddlyfr yn ystod y prosiect adfer a chadw. Mae’r fideo’n dangos sut mae’r amcanion hyn yn cael eu rhoi ar brawf gan amrywiol ffactorau.

Cofrestrwch i dderbyn diweddariadau rheolaidd ar ddatblygiad y prosiect, a byddwch ymhlith y rhai cyntaf i glywed beth sy’n digwydd ar y safle. llwyncelyn@landmarktrust.org.uk 

Crynodeb o wythnos Treftadaeth wrth ei Gwaith yn Llwyn Celyn – Medi 2017 

Bu Medi wedi yn dra phrysur yn Llwyn Celyn, wrth inni gynnal ein pedwerydd wythnos Treftadaeth Wrth ei Gwaith, gan gynnwys diwrnod astudio a diwrnod agored. 

Carem ddiolch i bawb a gymerodd ran am eu holl waith caled, a’u hymdrechion brwdfrydig. Cewch ddarllen yr adroddiad llawn yma.

Cymuned

 

If you wish to view these pages in English, please click here


Prosiectau Cymunedol Llwyn Celyn

Mae Landmark yn creu lle ar gyfer gweithgareddau addysgol ac arddangosfeydd yn yr Ysgubor Ddyrnu ac ystafell ddehongli yn Nhŷ’r Anifeiliaid. Mae grant gan Gronfa Treftadaeth y Loteri’n ein galluogi ni i drenu rhaglenni hyfforddi a gwirfoddoli. Hyd yn hyn rydym wedi lletya Cystadleuaeth Plygu Gwrychoedd a Chodi Cloddiau Cwm Llanddewi a’r Cylch a diwrnodau agored i drigolion yr ardal. Yn ogystal rydym wedi croesawu grwpiau o fyfyrwyr, penseiri a grwpiau hanes i’r safle i weld yr adeiladau cyn i’r gwaith adfer a chadw ddechrau.

Fe barhawn ni i groesawu grwpiau ac unigolion trwy gydol y prosiect yn ystod dyddiau gwirfoddoli a hyfforddi a diwrnodau agored. 

Cofrestrwch i dderbyn diweddariadau rheolaidd ar ddatblygiad y prosiect, a byddwch ymhlith y rhai cyntaf i glywed beth sy’n digwydd ar y safle. - llwyncelyn@landmarktrust.org.uk 

 

 


Cystadleuaeth Plannu Perthi a Chodi Waliau – Sadwrn 29 Hydref yn Llwyn Celyn

Bu’n bleser o’r mwyaf i ni gynnal y gystadleuaeth Perthi a Waliau unwaith eto yn Llwyn Celyn. Bu’r tywydd braidd yn ddiflas, ond ni lwyddodd hyn i ladd ysbryd cystadleuol y rhai a gymerodd ran. Ail-ddechreuodd y gosodwyr perthi o’r man lle roeddent wedi gorffen flwyddyn ynghynt, gan gwblhau’r darn nesaf o’r berth derfyn. Cychwynnodd yr adeiladwyr waliau cerrig hwythau ar ddarn newydd, ar hyd y sarn hynafol sy’n arwain i fyny at y safle o ffordd Pwll Glo’r Goedwig. Ni ddefnyddir y sarn hon bellach, ond mae’r wal yn nodwedd hanfodol o’r dirwedd hon ers canrifoedd, ac rydym wrthi’n ei hatgyweirio’n araf gan ail-godi rhannau ohoni.

Ar yr un diwrnod estynnwyd croeso i grŵp o ffoaduriaid o Abertawe, y trefnwyd gwibdaith i’r safle iddynt gan Loches Ffoaduriaid Y Gelli, Aberhonddu a Thalgarth (HBTSR). Mae’r Dyddiau Oddi Cartref hyn yn cynnig moment o normalrwydd i lu o bobl y mae eu bywyd arferol yn ein trefi a’n dinasoedd ni yn hunllef ddyddiol. Mae diwrnod yng nghefn gwlad fel dos o foddion gwyrthiol iddynt, ac yn gyfle iddynt gwrdd â ffrindiau, mwynhau golygfeydd newydd, magu sgiliau iaith ac yn yr achos yma i roi cynnig ar gerfio pren, nyddu gwlân ac adeiladu waliau cerrig. Gellir darllen adroddiad HBTSR yma.


Crynodeb o wythnos Treftadaeth wrth ei Gwaith yn Llwyn Celyn – Medi 2016

Treftadaeth Wrth ei Gwaith

Mae mis Medi wedi bod yn dra phrysur hyd yn hyn yn Llwyn Celyn, wrth inni gynnal ein hail wythnos Treftadaeth Wrth ei Gwaith, gan gynnwys diwrnod astudio a diwrnod agored. Daeth mwy nag 20 o wirfoddolwyr i weithio gyda ni, gan gynnwys grŵp o Brentisiaid Treftadaeth Ifanc o Sefydliad y Tywysog a myfyrwyr a deithiodd o mor bell â Chaergaint, i fanteisio ar hyfforddiant gan arbenigwyr o gwmnïau Tŷ Mawr Lime a Jordan Heritage Roofing. Arweiniwyd y gwaith codi waliau cerrig gan John Barber, a safodd ei gi Todd yn y bwlch unwaith eto gan weithredu fel masgot a llygotwr swyddogol!

Carem ddiolch i bawb a gymerodd ran am eu holl waith caled, a’u hymdrechion brwdfrydig. Cewch ddarllen yr adroddiad llawn yma. . Gobeithiwn gyhoeddi dyddiadau’r wythnos Treftadaeth Wrth ei Gwaith nesaf cyn y Nadolig.


Crynodeb o wythnos Treftadaeth wrth ei Gwaith yn Llwyn Celyn – Mehefin 2016

Bu Kasia Howard (Swyddog Ymgysylltu) wrthi’n brysur yn goruchwylio plant ysgol, gwirfoddolwyr, crefftwyr ac eraill wrth iddynt roi cynnig ar sgiliau crefft traddodiadol a dysgu rhagor am y safle hanesyddol. Aeth ein gwirfoddolwyr brwd ati heb betruso i gymryd rhan mewn gweithgareddau megis codi waliau cerrig sych ac ailbwyntio. Gwerthwyd pob tocyn a sedd ar gyfer y Diwrnod Astudio, a roes gyfle i’n gwesteion i grwydro ar hyd y safle a siarad â thîm y prosiect am broblemau gwaith adfer, cadw ac atgyfeirio.

I ddarllen disgrifiad llawn a gweld rhagor o luniau’n dangos y gweithgareddau, cliciwch yma .


 Grŵp Hanes Cwm Llanddewi Nant Hodni a’r Cylch

Ym mis Awst 2014, dechreuasom brosiect hanes lleol sydd wedi datblygu erbyn hyn yn Grŵp Hanes Cwm Llanddewi Nant Hodni a’r Cylch. Mae’r grŵp yn agored i bob un sy’n awyddus i ddysgu rhagor am hanes Llwyn Celyn, Cwm Llanddewi a’i dirwedd. Mae grant Cronfa Dreftadaeth y Loteri (HLF) yn cynnwys cyllid hefyd i alluogi’r grŵp i gyhoeddi arweinlyfr. 

Yn ystod y cyfarfodydd misol mae’r aelodau’n trafod ac yn cydrannu eu diddordebau. Fel arfer ceir sgyrsiau neu gyflwyniadau byr hefyd.  Mae Caroline Stanford, Hanesydd preswyl Landmark, yn chwarae rhan weithgar yn y grŵp. Maent yn croesawu aelodau newydd: cysylltwch â’r cydlynydd lleol Pip Bevan ar pbevan@mokoro.co.uk i ddysgu rhagor.

The Local History group celebrate the news of the HLF grant

Y grŵp hanes yn dathlu llwyddiant ei gais i Gronfa Dreftadaeth y Loteri ym mis Gorffennaf 2015.


 Cystadleuaeth Plygu Gwrychoedd a Chodi Cloddiau Cwm Llanddewi Nant Hodni a’r Cylch 

Roedd yn bleser o’r mwyaf gennym letya’r Gystadleuaeth Plygu Gwrychoedd a Chodi Cloddiau yn Sioe Llanddewi Nant Hodni yn Llwyn Celyn ym mis Hydref 2015. Bu raid i’r cystadleuwyr codi cloddiau gwblhau darn 2 fetr o hyd o wal i uchder o 1.4m gan ddefnyddio cymysgedd o hen gerrig o adfeilion y wal wreiddiol a cherrig newydd eu cloddio’n lleol. Yn yr adran arall bu raid plygu 3 metr o wrych. Dyma’r tro cyntaf i’r berth ifanc hon a blannwyd tua 10 mlynedd yn ôl gael ei  phlygu – ac mae’r broses draddodiadol hon yn sicrhau y bydd yn aeddfedu nes ffurfio rhwystr dyrys rhag anifeiliaid, â digonedd o dyfiant newydd wrth ei bôn.   

Roedd gan y cystadleuwyr 7 awr i gwblhau eu tasgau – a hynny dan lygaid gwyliadwrus y beirniaid. Nid y canlyniad terfynol yn unig a fernir yma, eithr y broses o’i gyrraedd hefyd. Cynheswyd y cwm gydol y gystadleuaeth gan heulwen ysblennydd yr hydref a gynhaliodd hwyliau da’r cystadleuwyr a’r gwylwyr fel ei gilydd.  

Cliciwch yma i weld crynodeb llawn o ddigwyddiadau’r diwrnod gan gynnwys lluniau a chanlyniadau’r sioe. 

Competitors at the walling match


 Gwent Wildlife Trust

Mae Ymddiriedolaeth Natur Gwent wedi bod wrthi’n gweithio gyda ni at wella’r amgylchedd o gwmpas Llwyn Celyn gyda golwg ar droi’r lle’n lloches fwy croesawgar i’r ystlumod lleol, hybu bio-amrywiaeth a helpu i wneud i’r safle’n gydweddu’n well â’r dirwedd o’i gwmpas. Cliciwch yma i ddysgu rhagor am ein gweithgareddau plannu perthi.

 Mae Ymddiriedolaeth Natur Gwent wedi ein helpu ni hefyd i drefnu gweithdai ar gyfer ysgolion.  Mae eu Gwarchodfa, Bwthyn y Mefus, sydd y drws nesaf i Lwyn Celyn, yn lle hyfryd i ddysgu am blanhigion ac anifeiliaid yr ardal.


 Arts Alive Wales

Menter gan Arts Alive Wales yw PEAK, â’r nod o ddod â chelfyddyd gyfoes i Fannau Brycheiniog. Mae ein rhaglen o breswyliadau artistiaid a digwyddiadau’n rhan o raglen PEAK.  Cliciwch yma i ddysgu rhagor am ein hartistiaid.

Artistiaid Preswyl

 

If you wish to view these pages in English, please click here


Artisiaid Preswyl

Mae pedwar artist ac un llenor wedi cael eu comisiynu i greu gwaith newydd yn mynegi eu hymateb i’r gwaith adfer a chadw yn Llwyn Celyn. Bydd pob un ohonynt yn dehongli’r safle yn ei ffordd ei hun, gan bortreadu’r gweithgaredd, yr hanes, y prosesau a’r deunyddiau sy’n cael eu defnyddio.  

Mae preswyliadau’r artistiaid hyn yn rhan o PEAK, rhaglen barhaus o Gelf Gyfoes ym Mynydd Du, a drefnir gan Arts Alive Wales yng Nghrucywel.

Y Newyddion Diweddaraf

Darllenwch am ein gweithgareddau presennol ac yn y gorffennol, a’r newyddion o Lwyn Celyn

Tanysgrifiwch i gylchlythyr newyddion Llwyn Celyn a derbyniwch e-byst i glywed y diweddaraf am y gwaith parhaus i adfer Llwyn Celyn.

Ebostiwch at llwyncelyn@landmarktrust.org.uk  i danysgrifio. Gellir darllen e-byst blaenorol isod am y gwaith diweddaraf yn Llwyn Celyn.